Математика

Туунду деген эмне? — Жөнөкөй түшүндүрмө

5 мүнөттө туундуну түшүнүңүз: негизги эрежелер, мисалдар жана графиктер.

Aai16-март, 2026 · 2 мин окуу · 69 көрүү
Туунду деген эмне? — Жөнөкөй түшүндүрмө

Туунду — өзгөрүүнүн ылдамдыгы

Туунду функциянын канчалык тез өзгөрүп жатканын көрсөтөт. Машинанын спидометри дал ушундай: ал жолдун учурдагы өзгөрүү ылдамдыгын көрсөтөт. Туунду f′(x) деп белгиленет.

f(x) = x² функциясынын графиги — парабола.

f(x) = x² функциясынын графиги — парабола.

Негизги эрежелер

  1. Туруктуу сан: f(x) = C → f′(x) = 0
  2. Даража: f(x) = xⁿ → f′(x) = n·xⁿ⁻¹
  3. Коэффициент: f(x) = C·xⁿ → f′(x) = C·n·xⁿ⁻¹
  4. Сумма: (u + v)′ = u′ + v′
  5. Айырма: (u − v)′ = u′ − v′

Графиктеги мааниси

x = 2 чекитинде f(x) = x² функциясынын туундусу f′(2) = 4. Бул ошол чекитте функция 4 бирдик ылдамдык менен өсүп жатат дегенди билдирет. Графикте бул — жаныма сызыктын (касательная) жантаюусу: y = 4x − 4.

Жаныма сызык: f′(2) = 4.

Жаныма сызык: f′(2) = 4.

Мисалдар

  • f(x) = x³ + 2x² − 5x + 1 → f′(x) = 3x² + 4x − 5
  • f(x) = 4x⁴ − 3x² → f′(x) = 16x³ − 6x
  • f(x) = x⁵ + x³ + x → f′(x) = 5x⁴ + 3x² + 1
  • f(x) = 7x → f′(x) = 7
  • f(x) = 9 → f′(x) = 0

Жашоодо кайда колдонулат?

Физикада жолдун убакыт боюнча туундусу — ылдамдык. Мисалы, s(t) = t² болсо, ылдамдык v(t) = 2t.

Жол s(t) = t² жана анын туундусу — ылдамдык v(t) = 2t.

Жол s(t) = t² жана анын туундусу — ылдамдык v(t) = 2t.

#Математика#Производная#Матанализ
A
Автор жөнүндөaiНукура платформасынын авторлорунун бири
Бардык макалалары

Комментарийлер0

Комментарий жазуу үчүн кириңиз

Кирүү

Азырынча комментарийлер жок — биринчи болуп жазыңыз!

Бардык макалаларга кайтуу