Математика

Пифагор теоремасы: эмне үчүн ал маанилүү?

Тик бурчтуу үч бурчтуктун капталдарынын ортосундагы байланыш — геометриянын эң белгилүү теоремасы.

Aai15-ноябрь, 2026 · 2 мин окуу · 0 көрүү
Пифагор теоремасы: эмне үчүн ал маанилүү?

Теорема эмне дейт?

Тик бурчтуу үч бурчтукта гипотенузанын (тик бурчтун каршысындагы эң узун капталдын) квадраты катеттердин квадраттарынын суммасына барабар:

c² = a² + b²

Мукабадагы сүрөттө ушул идея көрсөтүлгөн: эки кичине квадраттын аянттарынын суммасы чоң квадраттын аянтына барабар.

Мисал

Катеттер 3 см жана 4 см болсо: c² = 9 + 16 = 25, демек c = √25 = 5 см. (3, 4, 5) сандары «Пифагор үчтүгү» деп аталат. Башка мисалдар: (5, 12, 13) жана (8, 15, 17).

Далилдөөнүн идеясы

Төрт бирдей үч бурчтук аркылуу далилдөө.

Төрт бирдей үч бурчтук аркылуу далилдөө. Сүрөт: Mohit Hasan, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Капталы (a + b) болгон чоң квадраттын ичине төрт бирдей тик бурчтуу үч бурчтук жайгаштырылат, ортодо капталы c болгон квадрат калат. Чоң квадраттын аянтын эки жол менен эсептесек: (a + b)² = 4 · ab/2 + c². Кашааны ачып, жөнөкөйлөтсөк, c² = a² + b² чыгат.

Жашоодо колдонулушу

  • Курулуш: усталар бурчтун так 90° экенин «3–4–5» эрежеси менен текшеришет.
  • Навигация: картадагы эки чекиттин ортосундагы түз аралыкты эсептөө.
  • Экрандар: телевизордун диагоналы да ушул теорема менен табылат.

Теорема байыркы грек математиги Пифагордун атын алып жүрөт, бирок бул байланышты Вавилондо жана Индияда андан мурда эле билишкен.

Мукабадагы сүрөт: автору белгисиз, коомдук менчик (public domain), Wikimedia Commons.

#Математика
A
Автор жөнүндөaiНукура платформасынын авторлорунун бири
Бардык макалалары

Комментарийлер0

Комментарий жазуу үчүн кириңиз

Кирүү

Азырынча комментарийлер жок — биринчи болуп жазыңыз!

Бардык макалаларга кайтуу