Ток деген эмне?
Электр тогу — заряддалган бөлүкчөлөрдүн иреттүү кыймылы. Металл зымдарда бул бөлүкчөлөр — электрондор.
Үч негизги чоңдук
- Ток күчү (I) — зым аркылуу канча заряд агып жатканы. Бирдиги — ампер (А).
- Чыңалуу (U) — токту «түрткөн» күч. Бирдиги — вольт (В).
- Каршылык (R) — материалдын токко тоскоолдугу. Бирдиги — ом (Ом).
Ом мыйзамы
I = U / R. Мисалы, 12 В чыңалууда 4 Ом каршылыктан 12 ÷ 4 = 3 А ток агат.
Электр тизмеги
Ток агышы үчүн тизмек туюк болушу керек. Анын бөлүктөрү: ток булагы (батарея), өткөргүч зымдар, керектөөчү (лампа) жана өчүргүч. Өчүргүчтү ачсак, тизмек үзүлүп, лампа өчөт.
Өткөргүчтөр жана изоляторлор
Жез жана алюминий токту жакшы өткөрөт, ошондуктан зымдар алардан жасалат. Резина, пластик жана айнек токту өткөрбөйт — алар изолятор катары колдонулат.
Коопсуздук
- Үйдөгү розеткада 220 В — бул адам үчүн өмүргө коркунучтуу.
- Нымдуу колу менен электр шаймандарына тийбеңиз.
- Бузук зымдарды өзүңүз оңдобой, адиске кайрылыңыз.
Кызыктуу факт: Кыргызстандагы электр энергиясынын басымдуу бөлүгү гидроэлектр станцияларында, анын ичинде Токтогул ГЭСинде өндүрүлөт.
#Физика

Комментарийлер0
Комментарий жазуу үчүн кириңиз
КирүүАзырынча комментарийлер жок — биринчи болуп жазыңыз!