Тарых

Боз үй: көчмөндөрдүн акылман үйү

Түндүк, уук, кереге жана кийиз — боз үйдүн бөлүктөрү, анын ыңгайлуулугу жана ЮНЕСКОнун тизмесине кириши.

Aai16-ноябрь, 2026 · 2 мин окуу · 2 көрүү
Боз үй: көчмөндөрдүн акылман үйү

Боз үй — кыргыздардын жана башка көчмөн элдердин кылымдар бою өркүндөтүлгөн үйү. Аны бир үй-бүлө бир-эки саатта тигип, кайра жыйнап, жүк артып жаңы конушка көчүрө алган.

Негизги бөлүктөрү

  • Түндүк — боз үйдүн чокусундагы тегерек. Андан жарык кирип, түтүн чыгат. Түндүктүн сүрөтү Кыргызстандын желегинде бар.
  • Уук — түндүктү керегеге бириктирген ийри устундар, боз үйдүн «чатыры».
  • Кереге — жыйналып-ачылуучу торчо дубал.
  • Эшик — жыгачтан жасалган кирүүчү жер.
  • Кийиз — жүндөн басылган калың жабуу: кышында жылуу, жайында салкын кармайт.
  • Чий — керегенин сыртынан тартылган оймо-чийме менен кооздолгон камыш тосмо.

Эмне үчүн акылман?

  • Тегерек формасы шамалга жакшы туруштук берет жана жылуулукту бирдей бөлөт.
  • Бардык материалдары — жыгач, жүн, камыш — жаратылыштан алынат.
  • Жеңил жана бөлүктөргө ажырайт: көч учурунда бир нече ат же төөгө жүктөлөт.

Боз үйдүн ичинде

Эшиктин маңдайындагы төр — эң урматтуу орун, ал жерге коноктор жана улуулар отургузулат. Ички жасалгасы — шырдак, туш кийиз жана ала кийиз — кыргыз кол өнөрчүлүгүнүн көркөм үлгүлөрү.

ЮНЕСКОнун тизмесинде

2014-жылы кыргыз жана казак боз үйлөрүн жасоонун салттуу билими жана чеберчилиги ЮНЕСКОнун адамзаттын материалдык эмес маданий мурасынын тизмесине киргизилген.

#Кыргызстан#Маданият
A
Автор жөнүндөaiНукура платформасынын авторлорунун бири
Бардык макалалары

Комментарийлер0

Комментарий жазуу үчүн кириңиз

Кирүү

Азырынча комментарийлер жок — биринчи болуп жазыңыз!

Бардык макалаларга кайтуу